Τα υπερκινητικά παιδιά, λόγω της συμπεριφοράς τους, συχνά προκαλούν άγχος στους γονείς και τους εκπαιδευτικούς. Πρόκειται για παιδιά που δυσκολεύονται να παραμείνουν ήσυχα για μεγάλο χρονικό διάστημα και, τις περισσότερες φορές, αναστατώνουν το περιβάλλον τους. Τα τελευταία χρόνια, η συγκεκριμένη συμπεριφορά έχει τραβήξει το ενδιαφέρον πολλών ειδικών, οι οποίοι περιέγραψαν και τεκμηρίωσαν τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ), γνωστή παλαιότερα και ως Υπερκινητικό Σύνδρομο.

Τι είναι η Υπερκινητικότητα;

Ο όρος υπερκινητικότητα αναφέρεται στη σημαντική διάσπαση προσοχής και στην υπερδραστηριότητα. Τα παιδιά με υπερκινητικότητα βρίσκονται συνεχώς σε υπερένταση και κινητικότητα και συχνά παρουσιάζουν αναπτυξιακές δυσκολίες, όπως:

• Καθυστέρηση στην ομιλία
• Αδεξιότητα στις κινήσεις
• Δυσκολία στην εκμάθηση της ανάγνωσης
• Αντιληπτικές δυσκολίες
• Δυσκολία στην κατανόηση σχημάτων και μορφών
• Έλλειψη προσανατολισμού στον χώρο

Κλινικά Χαρακτηριστικά Παιδιού με ΔΕΠ-Υ στο Σχολείο και στο Σπίτι

Στο σχολείο:

1. Παρουσιάζουν διάσπαση προσοχής.
2. Σηκώνονται από τη θέση τους και κινούνται άσκοπα στην τάξη.
3. Ενοχλούν τους συμμαθητές τους.
4. Οι εργασίες τους είναι απρόσεκτες, μουτζουρωμένες και συχνά ανολοκλήρωτες.
5. Δείχνουν ανοργανωσιά.
6. Αναλαμβάνουν ρίσκα χωρίς να υπολογίζουν τις συνέπειες.
7. Μιλούν ακατάπαυστα.
8. Δεν ακούν όταν τους μιλούν και διακόπτουν συνεχώς.
9. Δεν περιμένουν τη σειρά τους σε ομαδικές δραστηριότητες και παιχνίδια.

Στο σπίτι:

1. Τρέχουν συνεχώς από τη μια μεριά του δωματίου στην άλλη.
2. Μιλούν αδιάκοπα.
3. Φεύγουν από το σπίτι χωρίς να ειδοποιήσουν τους γονείς τους.
4. Διασχίζουν τον δρόμο χωρίς να προσέχουν.
5. Σπάνε ή χάνουν τα παιχνίδια τους.
6. Σκαρφαλώνουν στα έπιπλα.
7. Δεν μπορούν να καθίσουν σε ένα σημείο.
8. Κινούν νευρικά τα πόδια τους.
9. Μεταπηδούν από τη μία δραστηριότητα στην άλλη χωρίς να ολοκληρώνουν καμία.
10. Κοιμούνται αργά και ξυπνούν πολύ νωρίς.

Υπερκινητικό ή Ζωηρό Παιδί;

Ζωηρό παιδί:

Ένα ζωηρό παιδί μπορεί να ελέγξει την κινητικότητά του όταν αυτό απαιτείται. Δεν παρουσιάζει δυσκολίες σε δραστηριότητες που απαιτούν λεπτές κινήσεις και πολλές φορές είναι ιδιαίτερα επιδέξιο. Επιπλέον, δεν αντιμετωπίζει προβλήματα ύπνου.

Παιδί με ΔΕΠ-Υ:

Αντίθετα, ένα υπερκινητικό παιδί αδυνατεί να ελέγξει την κινητικότητά του, είναι αδέξιο και δυσκολεύεται σε δραστηριότητες με λεπτούς χειρισμούς. Συχνά παρουσιάζει καθυστέρηση στην ανάπτυξη του λόγου και ανήσυχο ύπνο, ενώ χρειάζεται ισχυρό κίνητρο για να συγκεντρωθεί. Είναι ευέξαπτο και ευερέθιστο.

Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς και το σχολείο;

Οι γονείς παιδιών με υπερκινητικότητα συχνά νιώθουν αδυναμία, απογοήτευση ή και
θυμό. Το σημαντικότερο βήμα είναι η αποδοχή της δυσκολίας και η στήριξη του
παιδιού με κατανόηση. Η τιμωρία δεν έχει θετικά αποτελέσματα. Αντιθέτως, οι
γονείς πρέπει:

• Να επιβραβεύουν και να ενθαρρύνουν κάθε προσπάθεια, όχι μόνο την επιτυχία.
• Να δείχνουν αγάπη με λεκτικούς και μη λεκτικούς τρόπους (π.χ. αγκαλιές, χάδια).
• Να δίνουν σαφείς και κατανοητές εντολές.
• Να έχουν ρεαλιστικές προσδοκίες για τις δυνατότητες του παιδιού.
• Να συνεργάζονται με ειδικούς (λογοθεραπευτές, παιδοψυχολόγους κ.ά.).

Σχολική Υποστήριξη

Για να υποστηριχθεί αποτελεσματικά ένα παιδί με ΔΕΠ-Υ στο σχολείο, απαιτούνται:

• Παρεμβάσεις μέσω εξειδικευμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
• Εκπαιδευτικοί ενήμεροι για τη φύση της διαταραχής.
• Παιδαγωγικός σχεδιασμός που εστιάζει στη διαχείριση της συμπεριφοράς.
• Εξατομικευμένα εκπαιδευτικά πλάνα (όπως οι τάξεις ένταξης).

Κρίσιμοι παράγοντες επιτυχίας είναι:

Α) Η οργάνωση της τάξης
Το περιβάλλον πρέπει να ενισχύει τη συγκέντρωση, να είναι ασφαλές και χωρίς εξωτερικούς περισπασμούς. Το παιδί καλό είναι να κάθεται κοντά στον δάσκαλο, μακριά από πόρτες και παράθυρα

Β) Η στάση του δασκάλου
Ο εκπαιδευτικός πρέπει να αποφεύγει την αρνητική κριτική και να επικεντρώνεται σε ξεκάθαρες, σύντομες οδηγίες. Οφείλει να θέτει ρεαλιστικούς στόχους και να αναθέτει υπεύθυνα καθήκοντα στο παιδί. Η συνεργασία μεταξύ γονέων, ειδικών και εκπαιδευτικών είναι απαραίτητη.

Παρέμβαση στο Πρότυπο Κέντρο Ανάπτυξης Παιδιού «Λογο-Τεχνία»

Στη Λογο-Τεχνία, εφαρμόζουμε μια ολιστική και επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση για την αντιμετώπιση της υπερκινητικότητας και της διάσπασης προσοχής. Η διεπιστημονική μας ομάδα παρακολουθεί στενά την πορεία του παιδιού, υπό τη συνεχή εποπτεία του παιδοψυχιάτρου μας.

Μέσω συμβουλευτικής γονέων, οι οικογένειες ενημερώνονται για την πρόοδο του παιδιού και εκπαιδεύονται στην εφαρμογή κατάλληλων στρατηγικών στο σπίτι, ώστε να υπάρχει συνέπεια και υποστήριξη στην καθημερινότητά του

Γράφει για τη Λογο-Τεχνία:
Καζανοπούλου Σοφία
Λογοθεραπεύτρια
MSc Επιστήμες της αγωγής μέσω καινοτόμων τεχνολογιών και βιοιατρικών
προσεγγίσεων

Βιβλιογραφια
Achenbach, T. (1991). Manual for the Child Behaviour Checklist and Revised Child
Behaviour Profile. Burlington: University of Vermont, Department of Psychiatry.
Barkley, R. (1996). "Attention Deficit Hyperactivity Disorder". In Marsh E.J. and
Barkley R. (eds). Child Psychology. New York: Guildford Press.
Brown, T.E. (1997). New Brown Attention-Deficit Disorder Scales (Brown ADD
Scales). New York: The Psychological Corporation.

Conners, C.K. (1997). Conners' Rating Scales-Revised. Toronto: Multi-Health
Systems Inc.
Hinshaw, S. (1994). Attention Deficit Disorders and Hyperactivity in Children.
Thousand Oaks, C.A.: Sage.
Holowenko, H. (1999). Attention Deficit/Hyperactivity Disorder. London and
Philadelphia: Jessica Kingsley Publishers.
Kewley, G. (1998). "Personal paper: attention deficit hyperactivity disorder is
underdiagnosed and undertreated in Britain" British Medical Journal 316, 1594-6.
Pollock, J. and Waller, E. (1994). Day – To – Day Dyslexia in the Classroom. London:
Routledge.